Wat is endometriose? Symptomen, oorzaken en behandeling

Een heldere uitleg over endometriose, voor als je net de diagnose hebt gekregen, vermoedt dat je endometriose hebt of eindelijk beter wilt begrijpen waar je klachten vandaan kunnen komen.

Zelf liep ik jarenlang rond met klachten waar ik geen verklaring voor had. Vanaf mijn vijftiende had ik ontzettend veel pijn tijdens mijn menstruatie. Krampen die zo heftig waren dat ik ze soms letterlijk moest wegzuchten. Pijn bij het poepen rond mijn menstruatie, extreme vermoeidheid en later ook pijn tijdens het vrijen.

Ik wist dat er iets niet goed voelde, maar ik wist niet wat. Ik ben meerdere keren naar de huisarts gegaan en er werd onder andere gedacht aan het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). Pas jaren later kwam ik tijdens mijn eigen zoektocht het woord endometriose tegen. Ik las de symptomen en herkende mezelf er bijna volledig in. Voor het eerst dacht ik: zou dit dan kunnen verklaren waar mijn klachten vandaan komen?

Misschien ben jij om precies dezelfde reden op deze pagina terechtgekomen. Omdat je al langer klachten hebt, maar nog geen duidelijke verklaring. Of omdat je onlangs de diagnose endometriose hebt gekregen en wilt begrijpen wat dat eigenlijk betekent.

Wat jouw situatie ook is: hevige pijn die je dagelijks leven beïnvloedt, verdient het om serieus genomen te worden. Endometriose komt bovendien veel voor en toch kan het jaren duren voordat de juiste diagnose wordt gesteld.

In dit artikel leg ik je op een begrijpelijke manier uit wat endometriose is, welke klachten erbij kunnen horen, wat we weten over het ontstaan ervan en welke behandelingen er zijn. Ook vertel ik wat je zelf kunt doen naast een eventuele medische behandeling.

Wat is endometriose precies?

Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder, het endometrium, buiten de baarmoeder aanwezig is (1).

Endometriose kan bijvoorbeeld voorkomen op het buikvlies, de eierstokken of rondom andere organen in het bekken. Het weefsel is gevoelig voor hormonen en kan zorgen voor lokale ontstekingsreacties. Na verloop van tijd kunnen ook littekenweefsel en verklevingen ontstaan.

Dit kan klachten veroorzaken zoals hevige menstruatiepijn, buik- en bekkenpijn, pijn tijdens het vrijen of pijn bij de ontlasting. Maar het bijzondere aan endometriose is dat de ernst van de klachten niet altijd overeenkomt met hoeveel endometriose er wordt gevonden. Iemand met relatief weinig zichtbare endometriose kan bijvoorbeeld veel pijn ervaren, terwijl iemand met uitgebreidere endometriose juist weinig klachten kan hebben.

Endometriose is dus veel meer dan alleen ‘hevige menstruatiepijn’. Het is een aandoening die op verschillende manieren invloed kan hebben op het dagelijks leven.

Symptomen van endometriose

Endometriose kan zich bij iedereen anders uiten. Sommige vrouwen hebben nauwelijks klachten, terwijl anderen iedere maand veel pijn hebben of zelfs dagelijks klachten ervaren. Ook zegt de hoeveelheid pijn niet altijd iets over hoe uitgebreid de endometriose is.

Veel voorkomende symptomen zijn:

• Hevige menstruatiepijn (dysmenorroe)
• Buik- of bekkenpijn, ook buiten je menstruatie
• Pijn tijdens of na het vrijen
• Pijn bij het poepen, vooral rondom de menstruatie
• Darmklachten zoals een opgeblazen buik, diarree of obstipatie
• Een sterk opgeblazen buik, ook wel endo belly genoemd
• Pijn bij het plassen, vooral rondom de menstruatie
• Moeite om zwanger te worden
• Vermoeidheid
  

Niet iedereen met endometriose heeft al deze klachten. Juist omdat de symptomen zo verschillend kunnen zijn, wordt endometriose soms lange tijd niet herkend.

Herken je meerdere van deze klachten of heb je menstruatiepijn waardoor je bijvoorbeeld niet normaal kunt werken, studeren of sporten? Bespreek dit dan met je huisarts. Heftige menstruatiepijn hoef je niet simpelweg te accepteren omdat het bij je menstruatie zou horen.

Waarom duurt de diagnose vaak zo lang?

Dit vind ik zelf één van de frustrerende dingen aan endometriose: het kan lang duren voordat duidelijk wordt waar je klachten vandaan komen.

Klachten kunnen bijvoorbeeld lijken op het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) of andere aandoeningen. Daarnaast wordt hevige menstruatiepijn nog regelmatig genormaliseerd. Als je iedere maand met een kruik op bed ligt, school of werk moet afzeggen of bijna niet kunt functioneren van de pijn, is het belangrijk om verder te kijken.

Ook is endometriose niet altijd zichtbaar op een standaard echo. Een normale echo sluit endometriose dus niet automatisch uit. De ervaring van degene die de echo uitvoert speelt bovendien een belangrijke rol bij het herkennen van bepaalde vormen van endometriose.

Blijf je klachten houden terwijl er op een echo niets wordt gevonden? Dan betekent dat dus niet automatisch dat er niets aan de hand is. Bespreek met je arts of verder onderzoek of een verwijzing naar een gynaecoloog met ervaring in endometriose zinvol is.

Er wordt ondertussen veel onderzoek gedaan naar manieren om endometriose sneller en minder belastend vast te stellen. Ik volg deze ontwikkelingen met veel interesse en zal nieuwe inzichten hierover ook op Endovitaal delen.

Wat veroorzaakt endometriose?

Dit is een vraag waar de wetenschap nog steeds geen volledig antwoord op heeft. Waarschijnlijk bestaat er niet één oorzaak, maar ontstaat endometriose door een combinatie van verschillende factoren.

Een aantal mogelijke mechanismen wordt veel onderzocht:

• Retrograde menstruatie. Hierbij stroomt een deel van het menstruatiebloed via de eileiders terug de buikholte in. Dit gebeurt overigens ook bij veel vrouwen zonder endometriose. Het kan de aandoening dus niet volledig verklaren.
• Hormonale factoren. Endometriose is een oestrogeengevoelige aandoening. Hormonen spelen daarom een belangrijke rol bij de groei en activiteit van endometrioseweefsel.
• Genetische aanleg. Endometriose komt vaker voor binnen bepaalde families. Heb je een eerstegraads familielid met endometriose, dan is je kans om het zelf te hebben verhoogd.
• Het immuunsysteem. Onderzoekers kijken ook naar verschillen in de werking van het immuunsysteem en de ontstekingsreactie bij vrouwen met endometriose.

Waarschijnlijk is het dus niet óf hormonen, óf genetica, óf het immuunsysteem. Het lijkt erop dat verschillende processen samen een rol spelen. En juist daarom wordt er nog zoveel onderzoek gedaan naar hoe endometriose precies ontstaat.

Behandeling: wat kun je doen?

Er is op dit moment helaas geen behandeling die endometriose definitief kan genezen. Dat betekent gelukkig niet dat je niets kunt doen. Er zijn verschillende behandelingen en leefstijlaanpassingen die kunnen helpen om klachten te verminderen en het dagelijks leven met endometriose makkelijker te maken.

Wat werkt, verschilt heel erg per persoon. Waar de één veel baat bij heeft, merkt de ander misschien nauwelijks verschil van. Vaak is het daarom zoeken naar een combinatie die bij jouw lichaam en jouw klachten past.

Medische behandeling

Samen met een arts kun je kijken welke behandeling het beste bij jou past. Mogelijke behandelingen zijn bijvoorbeeld pijnstilling, hormonale behandeling of een operatie.

Hormonale behandelingen, zoals de anticonceptiepil, progestagenen of een hormoonspiraal, worden vaak gebruikt om de menstruatiecyclus te onderdrukken en daarmee klachten te verminderen. Bij ernstige klachten of bepaalde vormen van endometriose kan een operatie worden overwogen.

Welke keuze het beste past, hangt onder andere af van je klachten, de locatie van de endometriose, eerdere behandelingen en een eventuele kinderwens.

Wat kun je zelf doen?

Naast medische behandeling zijn er ook dingen die je zelf kunt proberen. Ze vervangen een medische behandeling niet, maar kunnen wel onderdeel zijn van een bredere aanpak.

• Kijk naar je voeding. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de relatie tussen voeding, inflammatie en endometriose. Denk bijvoorbeeld aan voldoende groenten en fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten, zaden, olijfolie en omega-3-rijke voeding. Je hoeft hierbij echt niet ineens perfect te eten. Kleine, haalbare veranderingen zijn vaak veel beter vol te houden.
• Blijf bewegen op een manier die bij je past. Wandelen, fietsen, krachttraining, yoga of pilates: regelmatige beweging kan verschillende gezondheidsvoordelen hebben en sommige vrouwen ervaren hierdoor minder pijn of meer energie. Op een slechte dag mag een rustige wandeling natuurlijk ook genoeg zijn.
• Probeer warmte bij krampen. Een warme kruik, warmtekussen of warme douche kan heel simpel zijn, maar voor veel vrouwen helpt warmte om gespannen spieren te ontspannen en pijn tijdelijk te verlichten.
• Overweeg bekkenbodemfysiotherapie. Bij langdurige pijn kunnen de spieren rondom het bekken en de bekkenbodem continu aangespannen raken. Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan helpen om deze spieren beter te leren ontspannen en omgaan met pijn.
• Probeer eventueel een TENS-apparaat. Hierbij worden via elektroden op de huid kleine elektrische prikkels gegeven. Sommige vrouwen gebruiken TENS tijdens menstruatiekrampen of andere momenten van bekkenpijn.
• Besteed aandacht aan slaap en herstel. Vermoeidheid komt veel voor bij endometriose. Genoeg slaap en bewust momenten van herstel inbouwen kunnen daarom extra belangrijk zijn. Zeker op dagen waarop je lichaam duidelijk aangeeft dat het rust nodig heeft.
• Zoek manieren om stress te verminderen. Stress veroorzaakt endometriose niet, maar langdurige stress kan wel invloed hebben op hoe je pijn ervaart. Wandelen, ademhalingsoefeningen, meditatie of gewoon bewust rustmomenten inplannen kunnen helpen.
• Houd je klachten bij. Noteer bijvoorbeeld wanneer je pijn hebt, waar de pijn zit, hoe je menstruatie verloopt, hoe je slaapt en of bepaalde dingen je klachten lijken te beïnvloeden. Zo kun je na verloop van tijd patronen herkennen én heb je meer concrete informatie om met je arts te bespreken.
• Kijk kritisch naar supplementen. Er wordt onder andere onderzoek gedaan naar voedingsstoffen en stoffen zoals omega-3, magnesium, curcumine en NAC in relatie tot menstruatieklachten, oxidatieve stress en inflammatie. De wetenschappelijke onderbouwing verschilt echter sterk per stof en supplementen zijn geen behandeling of genezing voor endometriose. Zie ze daarom vooral als mogelijke aanvulling op voeding, leefstijl en reguliere zorg.

Je hoeft niet alles tegelijk te doen

Toen ik zelf meer over endometriose en leefstijl begon te leren, wilde ik het liefst alles tegelijk aanpakken. Voeding, supplementen, beweging, stress, slaap… Voor je het weet voelt gezond leven als nóg een taak waar je goed in moet zijn.

Mijn advies is daarom: begin klein. Kies één of twee dingen die voor jou haalbaar voelen en kijk wat ze met je doen. Wat voor iemand anders werkt, hoeft niet automatisch voor jou te werken.

Zelf had ik op een gegeven moment een heel kastje vol losse supplementen en zag ik door de bomen het bos niet meer. Dat was uiteindelijk één van de redenen waarom ik Endovitaal ben begonnen: ik wilde een overzichtelijkere aanvulling ontwikkelen voor vrouwen met endometriose, met zorgvuldig geselecteerde ingrediënten.

Maar ook daarbij geldt: een supplement is een aanvulling, geen wondermiddel. Endometriose vraagt vaak om een bredere aanpak waarin medische zorg, leefstijl en vooral ontdekken wat bij jouw lichaam past samenkomen.

Endometriose supplement

Bekijk het supplement

• 12 natuurlijke ingrediënten
• Wetenschappelijk onderbouwd
• 90 dagen geld terug garantie